Cầu Hồng Hà, công trình trọng điểm vượt sông Hồng đang được các nhà thầu tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công. (Ảnh: PHẠM CÔNG)

"Đòn bẩy" kích hoạt tăng trưởng

 Tính đến hết tháng 4, các bộ, ngành, địa phương đã phân bổ, giao kế hoạch đầu tư vốn năm 2026 chi tiết cho danh mục nhiệm vụ, dự án là hơn 980 nghìn tỷ đồng; còn 14 bộ, ngành và 17 địa phương chưa phân bổ chi tiết vốn với tổng số hơn 46 nghìn tỷ đồng, bằng 4,56% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao.

Về tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, Bộ Tài chính cho biết tính đến hết ngày 30/4, các bộ, ngành, địa phương đã giải ngân hơn 144 nghìn tỷ đồng, đạt 14,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Có 8 bộ, ngành, 16 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ mức bình quân chung cả nước trong khi vẫn còn 27 bộ, ngành, địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn. Nguyên nhân chính khiến tỷ lệ giải ngân của nhiều nơi vẫn chậm là do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng.

Bên cạnh đó, giá nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán và tình trạng thiếu hụt nguồn cung vật liệu xây dựng đã làm nhiều dự án phát sinh chi phí, buộc phải điều chỉnh hợp đồng. Ngoài ra, năng lực và trách nhiệm của một bộ phận chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu chưa đáp ứng yêu cầu; thiếu nhân sự chuyên trách tại cấp cơ sở; chất lượng chuẩn bị đầu tư còn hạn chế cũng khiến một số dự án phải điều chỉnh hoặc kéo dài thời gian thực hiện.

Siết kỷ luật thực thi

Thực tiễn cho thấy cùng một cơ chế, chính sách nhưng nơi nào cấp ủy, chính quyền địa phương quyết liệt vào cuộc sớm, giao việc rõ, kiểm điểm tiến độ thường xuyên và trực tiếp tháo gỡ khó khăn về mặt bằng, thủ tục, vật liệu xây dựng, nơi đó sẽ giải ngân tốt hơn.

Để nâng cao chất lượng phân bổ và giải ngân 100% vốn đầu tư công trong những quý còn lại của năm 2026, Chính phủ đã giao Bộ Tài chính khẩn trương nghiên cứu xây dựng phương án chấm điểm (KPI) việc thực hiện nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công tại các bộ, ngành, địa phương.

Theo Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Đức Chi, cơ chế, chính sách pháp luật liên quan đến đầu tư công hiện nay đã đồng bộ và rất thuận lợi, nếu kết quả triển khai chưa tốt thì đó là hạn chế trong khâu tổ chức thực hiện. Đối với các dự án đầu tư công đã được phê duyệt, đã được bố trí vốn nhưng không giải ngân được, không triển khai một cách hiệu quả, khi áp dụng KPI, cán bộ liên quan trong quá trình tổ chức thực hiện sẽ bị đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ hoặc hoàn thành nhiệm vụ ở mức thấp.